Rusland officieel uit Europees antifolterverdrag
Rusland is op 1 november 2026 definitief uit de Europese Conventie ter voorkoming van foltering gestapt. Het Europese antifoltercomité kan daardoor geen Russische gevangenissen meer bezoeken; echte samenwerking lag al sinds 2022 stil.

Rusland is op 1 november 2026 officieel uit de Europese Conventie ter voorkoming van foltering en onmenselijke behandeling gestapt. De Raad van Europa bevestigde de uittreding via zijn persdienst. Die Raad van Europa is een afzonderlijke organisatie naast de Europese Unie, opgericht om mensenrechten en de rechtsstaat op het continent te bewaken. De conventie regelt onafhankelijk toezicht op gevangenissen, politiecellen en andere plaatsen van vrijheidsbeneming binnen die organisatie. Vrijwel alle andere lidstaten van de Raad van Europa zijn nog altijd partij bij het verdrag en blijven zo onderworpen aan bezoeken van het antifoltercomité.
Een formele opzegging ging aan de uittreding vooraf. De Russische Doema, het Russische parlement, keurde de opzeggingswet in september 2025 goed en president Poetin ondertekende die, waarmee die wet kracht van wet kreeg. Op 30 oktober 2025 liet Rusland de Raad van Europa weten het verdrag op te zeggen. Artikel 22, tweede lid, van het verdrag schrijft een opzegtermijn van een jaar na die kennisgeving voor, waardoor de uittreding een jaar later, op 1 november 2026, inging. Die vaste wachttijd moet voorkomen dat een land zich van de ene op de andere dag aan toezicht onttrekt.
De formele stap volgt op jaren van stilstand. Volgens de Raad van Europa was de feitelijke samenwerking tussen Rusland en het antifoltercomité al sinds februari 2022, het begin van de grootschalige oorlog tegen Oekraïne, stilgevallen. Internationale inspectiebezoeken vonden sindsdien niet meer plaats; de laatste inspectie van het comité in Rusland was in 2021.
Het Europese Comité ter voorkoming van foltering (CPT) kan door de uittreding niet langer Russische gevangenissen en detentiecentra bezoeken of inspecteren. Het comité brengt in de aangesloten landen doorgaans onaangekondigde bezoeken aan cellen en gevangenissen, om te beoordelen hoe gedetineerden daar worden behandeld. Comitévoorzitter Alan Mitchell zei dat dit het einde betekent van het mandaat van het verdrag in Rusland en daarmee van elk onafhankelijk toezicht op plaatsen van vrijheidsbeneming in het land. Hij noemt onafhankelijk toezicht op die plaatsen cruciaal.
Rusland werd in 1998 partij bij het antifolterverdrag, twee jaar na zijn toetreding tot de Raad van Europa in 1996. Tussen 1998 en 2021 bracht het CPT ongeveer dertig bezoeken aan Russische instellingen, maar Rusland stond publicatie van slechts vier CPT-rapporten toe. Wegens onvoldoende medewerking deed het comité in die periode vijf keer een publieke verklaring over Rusland. Zo’n verklaring is het zwaarste middel dat het comité kent wanneer een land structureel niet meewerkt; normaal blijven de bevindingen van een bezoek vertrouwelijk tussen het comité en de aangesloten regering. Die geheimhouding moet een regering juist aansporen om misstanden zelf op te lossen, zonder dat een inspectie meteen in de openbaarheid komt.
Voor Rusland valt daarmee het laatste resterende instrument van onafhankelijk Europees toezicht op de behandeling van gedetineerden weg. Dat geldt ook voor Nederlanders en Belgen die in Russische hechtenis raken: geen Europese instantie kan nog controleren hoe zij daar worden behandeld.
Bronnen
- The Insider: сообщение об официальном выходе России из конвенции против пыток — The Insider,
- Россия официально вышла из Европейской конвенции по предотвращению пыток — Novaja Gazeta Europe,
- Совет Европы подтвердил выход РФ из конвенции против пыток — DW Russische dienst,
- ecoi.net document 2133437 — ecoi.net (ACCORD / Oostenrijks Rode Kruis),
- Russia Withdraws from Anti-Torture Convention — eucrim.eu (Max Planck Institute),
Methodiek
Dit artikel is door een AI-systeem geschreven op basis van feiten uit nieuwsmedia in Rusland en openbare bronnen, met de bron bij elk feit, en gecontroleerd volgens onze methodologie. De auteursnaam is een redactioneel pseudoniem. Fouten? Meld ze via de contactpagina.
0/5 feiten bevestigd door een openbare bron · 5 gemeld door nieuwsmedia · betrouwbaarheid 80%
Beeld: Council of Europe (architect: Henry Bernard) · Wikimedia Commons · CC BY
- Rusland is op 1 november 2026 officieel uit de Europese Conventie ter voorkoming van foltering en onmenselijke behandeling gestapt. De Raad van Europa bevestigde de uittreding via zijn persdienst. gemeld door nieuwsmedia: theins.ru, novayagazeta.eu, dw.com · gecontroleerd
- De Russische Doema keurde de opzeggingswet in september 2025 goed en president Poetin ondertekende die; op 30 oktober 2025 liet Rusland de Raad van Europa weten het verdrag op te zeggen. Artikel 22, tweede lid, van het verdrag schrijft een opzegtermijn van een jaar na die kennisgeving voor, waardoor de uittreding op 1 november 2026 inging. gemeld door nieuwsmedia: theins.ru, ecoi.net, eucrim.eu · gecontroleerd
- Volgens de Raad van Europa was de feitelijke samenwerking tussen Rusland en het antifoltercomité al sinds februari 2022, het begin van de grootschalige oorlog tegen Oekraïne, stilgevallen; internationale inspectiebezoeken vonden sindsdien niet meer plaats. De laatste inspectie van het comité in Rusland was in 2021. gemeld door nieuwsmedia: theins.ru, novayagazeta.eu · gecontroleerd
- Door de uittreding kan het Europese Comité ter voorkoming van foltering (CPT) niet langer Russische gevangenissen en detentiecentra bezoeken of inspecteren. Comitévoorzitter Alan Mitchell zei dat dit het einde betekent van het mandaat van het verdrag in Rusland en daarmee van elk onafhankelijk toezicht op plaatsen van vrijheidsbeneming, hoewel hij onafhankelijk toezicht cruciaal noemt. gemeld door nieuwsmedia: theins.ru, novayagazeta.eu, dw.com · gecontroleerd
- Rusland werd in 1998 partij bij het Europese antifolterverdrag (ECPT), twee jaar na zijn toetreding tot de Raad van Europa in 1996. Tussen 1998 en 2021 bracht het CPT ongeveer 30 bezoeken aan Russische instellingen, maar Rusland stond publicatie van slechts vier CPT-rapporten toe; wegens onvoldoende medewerking deed het comité vijf keer een publieke verklaring over Rusland. gemeld door nieuwsmedia: ecoi.net, eucrim.eu · gecontroleerd

_oxic0.webp)
